Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Teşkilatı ve Yapısı

 

İstanbul, 2011

Türkiye’de sporun yapılanmasını üç ana başlık altında toplayabiliriz. Birinci başlık, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü, ikinci başlık Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne bağlı Özerk Federasyonlar, üçüncü başlık ise Türkiye Futbol Federasyonu’dur. Yazımızda ise Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün teşkilatı, yapısı, hukuk kurulları, disiplin kurulları ve mevzuatlardaki bazı başlıkları kısaca ele alacağız.

Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü 21/05/1986 tarihli 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile getirilmiştir. Buna göre GSGM, Başbakanlığa bağlı merkez ve taşra teşkilatı şeklinde örgütlenmiş Kamu Hukuk tüzel kişiliğidir.

GSGM görev tanımını Anayasanın 59. maddesinden almaktadır. Bu maddeye göre; “Devlet, her yaştaki Türk vatandaşlarının beden ve ruh sağlığını geliştirecek tedbirleri alır, sporun kitlelere yayılmasını teşvik eder.

Devlet başarılı sporcuyu korur .

(Ek fıkra: 17/03/2011 – 6214 S.K./1. md.) Spor federasyonlarının spor faaliyetlerinin yönetimine ve disiplinine ilişkin kararlarına karşı ancak zorunlu tahkim yoluna başvurulabilir. Tahkim kurulu kararları kesin olup bu kararlara karşı hiçbir yargı merciine başvurulamaz.”

GSGM’nin merkez teşkilat yapısı 3289 sayılı Kanunun 4. maddesinde belirtilmiştir. Buna göre, Merkez Teşkilatı Ana Hizmet Birimleri, Danışma ve Denetim Birimleri, Yardımcı Birimler ve Bağlı Birimlerden meydana gelir.

GSGM’nin taşra teşkilat yapısı ise 3289 sayılı Kanunun 6. maddesinde belirtilmiştir. Buna göre, İllerde, beden terbiyesi ve spor il müdürlüğü, ilçelerde beden terbiyesi ve spor ilçe müdürlüğü vardır. İllerde vali, ilçelerde kaymakam beden terbiyesi ve spor başkanıdır. Bu teşkilatın hizmetleri illerde il müdürü, ilçelerde ilçe müdürü tarafından yürütülür.

1-Genel Müdürlük ve Teşkilatı

Genel Müdürlük Kanunun 5.maddesinde tanımlanmıştır. GSGM’nın en üst amiridir. Genel Müdürlük hizmetlerinin mevzuata, milli güvenlik siyasetine, kalkınma planlarına, yıllık programlara uygun olarak yürütülmesini ve Genel Müdürlüğün faaliyet alanına giren konularda diğer kamu kurum ve kuruluşları ile işbirliği ve koordinasyonu sağlamakla görevlidir. Genel Müdür, Merkez ve taşra teşkilatının faaliyetlerini, işlemlerini ve hesaplarını denetlemekle görevli ve yetkilidir. Ayrıca, bu Kanuna göre tescili yapılmış bulunan spor kulüp ve kuruluşları ile spor amacı taşıyan teşekkülleri de denetler.

Genel Müdürlüğe bağlı dört adet genel müdür yardımcısı vardı. Genel Müdür yardımcıları Genel Müdür tarafından kendilerine verilecek iş ve hizmetleri, mevzuat hükümlerine uygun olarak Genel Müdür adına düzenleme ve yürütmekle görevlidir.

Genel Müdürlük, Merkez Teşkilatı Ana Hizmet Birimleri, Danışma ve Denetim Birimleri, Yardımcı Birimler ve Bağlı Birimlerden meydana gelir.

Ana Hizmet Birimleri :

a) Spor Federasyonları Başkanlıkları

b) Tesisler Dairesi Başkanlığı

c) Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığı

d) Spor Eğitimi Dairesi Başkanlığı

e) Gençlik Hizmetleri Dairesi Başkanlığı

f) Spor Kuruluşları Dairesi Başkanlığı

g) Spor Faaliyetleri Dairesi Başkanlığı

Danışma ve Denetim Birimleri :

a) Teftiş Kurulu Başkanlığı

b) Hukuk Müşavirliği

d) Spor Kontrolörleri Kurul Başkanlığı

Yardımcı Birimler:

a) Personel ve Eğitim Dairesi Başkanlığı

b) İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı

c) Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı

d) Savunma Uzmanlığı

Bağlı Birimler :

Spor Toto Teşkilat Başkanlığı

2-Taşra Teşkilatları

Taşra teşkilatları Kanunun 6.maddesi ile düzenlenmiştir, İl ve İlçe Müdürlüklerinden oluşmaktadır. GSGM İl Müdürlüklerinin başkanları valilerdir. Yine illerde bu hizmetleri yürütmek için valiye karşı sorumlu olan İl Müdürleri vardı.

İlçelerde ise Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün başkanları Kaymakamlardır. Yine illerde olduğu gibi ilçelerde de hizmetleri yürütmek için Kaymakama karşı sorumlu olan İlçe Müdürleri vardır.

3-Sürekli Kurullar

Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün sürekli kurulları Kanunun 8.maddesi ile getirilmiştir. Sürekli kurullar şunlardır:

a) Gençlik ve Spor Şuraları

b) Merkez Danışma Kurulu

c) Merkez Ceza Kurulu

d) Genel Müdürlük Ceza Kurulu

e) İl Ceza Kurulu

Gençlik ve Spor Şurası; Danışma Organı niteliğindedir ve gençlik ve spor hizmetleri ile ilgili faaliyetlerde olmak üzere yılda dört kez Başbakanlıkça düzenlenir. Genel Müdür’e bağlıdır.

Merkez Danışma Kurulu; Başkanlığını Genel Müdür yapar ve kurul olarak Genel Müdürlüğe bağlıdır. Başbakanın veya spordan sorumlu Devlet Bakanını tarafından seçilecek 3 kişi ile, Milli Savunma, İçişleri, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlıkları, Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi, Türkiye Spor Yazarları Derneği, Amatör Spor Kulüpleri Konfederasyonu’nun kendi mensupları arasından belirleyecekleri birer temsilci ve üniversitelerin sporla ilgili birimlerinin en üst yetkililerinin kendi aralarından seçecekleri bir temsilciden oluşur. Merkez Danışma Kurulunun görevleri Kanunun 10. maddesi ile belirtilmiştir. Buna göre Merkez Danışma Kurulu, Genel Müdürlük tarafından hazırlanan bütçeyi ve yıllık çalışma programını kontrol eder, Özerk Federasyonlar hariç olmak üzere teşkilatla ilgili Yönetmenlikleri hazırlar, federasyonların kurulma aşamalarında görüş bildirir, spor ile ilgili temel prensipleri tespit eder, gerekli düzenlemeleri yapar. Merkez Danışma Kurulu tarafından alınan Genel Müdürlükçe hazırlanan yıllık çalışma programını tetkik ve tasdik etmek ve Teşkilatı ilgilendiren yönetmelikleri hazırlamak ile ilgili kararları kesindir. Ancak bu kararlar Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanı tarafından fesih veya tadil olunabilir. Merkez Danışma Kurulu tarafından alınacak diğer kararlar ise kesin değildir.

Merkez Ceza Kurulu; Kurul Genel Müdüre bağlıdır, yüksek okul mezunları arasından Genel Müdürün teklifi ve Bakan’nın onayı ile seçilirler. İki yıl görev yaparlar. Beş kişiden oluşur.

Görevlerinde bağımsızdırlar, görev süreleri içerisinde görevlerinden alınamazlar. GSGM’de çalışanlar, federasyonlarda veya kulüplerde görevli olanlar kurula seçilemezler. Genel Müdürlük Kurulunun vermiş olduğu kararlara karşı yapılan itirazları inceler ve karara bağlar. Ceza Kurullarının başkan ve üyeleri ile amatör spor dalları federasyon başkanları ve üyeleri hakkında incelemeler yapar ve karar verir. GSGM Ceza Kurulları arasında olabilecek görev ve yetkiye dair uyuşmazlıkları karar bağlar. Merkez Ceza Kurulunun kararları kesindir. Sadece kararların Genel Müdürlüğe tebliğinden itibaren 10 gün içinde Genel Müdür verilen bu kararların yeniden incelenmesini isteyebilir. Yeniden inceleme kararı üzerine Merkez Ceza Kurulu tarafından verilecek yeni karara karşı artık her hangi bir müracaat yolu yoktur.

Genel Müdürlük Ceza Kurulu; Genel Müdüre bağlıdır, yüksek okul mezunları arasından Genel Müdür’ün teklifi ve Bakanın onayı ile iki yıl için görev yaparlar. Beş asil iki yedek üyeden oluşur. İl ve İlçe Ceza Kurullarının görevlerine girmeyen konularda karar verirler.

İl ve İlçe Ceza Kurulları; İl Müdürünün teklifi ve valinin onayı ile iki yıl için yüksek okul mezunları arasından seçilen beş asıl ve iki yedek üyeden oluşur.

Burada yer alan Ceza Kurullarının görev kapsamında; Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne bağlı spor federasyonlarının, başkan, her seviyedeki kurul üyeleri, sporcu, hakem, teknik direktör, antrenör, kulüp idarecisi ve spor faaliyetlerinde görevli diğer kişiler ile özerk federasyonların, başkan, yönetim, disiplin ve denetleme kurulu üyelerini kapsar. Özer federasyonların sporcu, antrenör, hakem, teknik direktör, kulüp idarecileri ile diğer görevlilerini kapsamaz. Özerk Federasyonların her birinin kendi hukuk kurulları veya ceza vermeye yetkilendirilmiş yönetim kurulu veya disiplin kurulları vardır.

4-Tahkim Kurulu

GSGM Tahkim Kurulu, 3289 Sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun Ek-9 maddesi ile getirilmiştir. Spor federasyonlarının iş ve işleyişleri ile ilgili olarak federasyon ile kulüpler, federasyon ile hakemler, federasyon ile teknik direktör, antrenör ve idareciler, kulüpler ile oyuncular, kulüpler ile kulüpler arasında çıkacak ihtilâflar hakkında federasyon yönetim kurulunca verilecek kararlar ile disiplin veya ceza kurulu kararlarını ilgililerin itirazı üzerine inceleyip kesin karara bağlamak üzere Genel Müdürlük bünyesinde kurulmuştur. Temyiz merciidir.

Tahkim Kurulunda beşi hukukçu, ikisi de spor alanında bilimsel çalışmalar yapmış veya sporda idareci, teknik adam ve benzeri görevlerde bulunmuş, kariyer sahibi kişiler arasından Genel Müdürün teklifi ve Bakanın onayı ile dört yıl süre için yedi asıl ve yedi yedek üye görevlendirilir.

Tahkim Kurulu;

a) Federasyon ile kulüpler, sporcular, hakemler, teknik direktör ve antrenörler arasındaki ihtilafları,

b) Kulüpler ile teknik direktörler, antrenörler ve sporcular arasındaki sorunları,

c) Kulüplerle kulüpler arasında çıkacak anlaşmazlıkları,

ç) Federasyonca verilecek kararlar ile ceza ve disiplin kurulu kararlarını ilgililerin itirazı üzerine,

d) Genel Müdürlük ile federasyonlar ve federasyonların kendi arasında çıkacak ihtilaflar hakkında Tahkim Kurulunca belirlenecek bir üyenin başkanlığında Genel Müdürlük ve özerk federasyon temsilcilerinin katılımıyla oluşturulacak olan komisyon kararlarını itiraz üzerine,

e) Özerk federasyon başkanı ile yönetim kurulu üyelerinin spor ahlakına ve disiplinine aykırı davranışları nedeniyle haklarında yaptırılacak inceleme veya soruşturma sonucu tanzim edilen raporlarda teklif edilen cezaları inceleyerek sonuçlandırır.

Tahkim Kurul kararları kesindi. Fakat Anayasa Mahkemesinin Resmi Gazetede 19 Mart 2010 tarihinde 27526 sayı ile yayınlanan kararı ile, 3289 Sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanuna 04 Mart 2004 tarihli ve 5105 sayılı Kanun ile eklenen Ek-9. maddesinin bazı fıkraları ve bazı cümlelerinin iptaline dair vermiş olduğu karar nedeni ile artık Tahkim Kurulunun kararları kesin olmamakta ve Tahkim Kurulunun bu kararlarına karşı adli mahkemelerde dava açılabilmektedir. Fakat Anayasa Mahkemesinin bu iptal kararı ile spor alanında oluşan boşluk ve belirsizlik 17/03/2011 tarihli 6214 sayılı Kanun ile Anayasanın 59. maddesine eklenen hüküm ile giderilmiştir. Artık Tahkim Kurulunun “spor federasyonlarının spor faaliyetlerinin yönetimine ve disiplinine ilişkin kararlarının” kesin olduğu belirtilmiştir. Buna karşı spor federasyonlarının yönetim ve disipline ilişkin kararlarının dışında kalan konusu parasal olan ihtilaflara ilişkin kararlarına ilişkin verilen Tahkim Kurulu kararlarına karşı adli mahkemeleri gidilebilecektir.

Tahkim Kuruluna başvuru süresi, özerk federasyon yönetim kurulu kararı ile disiplin veya ceza kurulu kararının yazılı bildiriminden itibaren on gündür.

5- Bütçe ve Mali Durumlar

Genel Müdürlüğün merkez teşkilatı katma, taşra teşkilatı ise özel bütçedir. Merkez teşkilatının bütçesi Sayıştay’ın denetimine tabidir. Taşra teşkilatının özel bütçesi ise ihtiyaca göre valiler tarafından hazırlanarak Genel Müdürlüğe gönderilir ve Genel Müdürün onayı ile yürürlüğe girer.

Genel Müdürlüğün gelirleri ise şunlardır; Spor – Toto ve Spor – Loto’dan alınacak hisseler, Genel bütçeden ayrılacak ödenek, Spor müsabakalarından alınacak hisse, Milli ve temsili müsabakaların gelirleri, Her türlü reklam gelirleri ile Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumundan naklen yayın hakkı geliri, Her türlü işletme gelirleri ile kiralar, Muhtelif fonlardan verilecek hisseler, Matbaa, yayın ve basılı evrak gelirleri, Her türlü bağışlar, İtiraz ve ceza gelirleri, Kayıt, tescil ücretleri ile aidatlar, Gayrimenkul satışlarından elde edilen gelirlerdir.

Müsabakalardan elde edilecek brüt hasılattan gerekli masraflar çıktıktan sonra geriye kalan miktarlar, müsabakanın yapıldığı Beden Terbiyesi ve spor il müdürlüklerine ve müsabaka yapan kulüplere dağıtılır.

Bu Kanuna göre yapılacak spor müsabaka ve gösterilerinden elde edilecek gelirler Katma Değer Vergisi hariç her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.

6-Spor Kulüpleri

3289 Sayılı Kanunun 20. maddesi ile düzenlenmiştir. Buna göre spor kulüpleri Dernekler Kanununa göre kurulurlar ve tescil ile de Beden Terbiyesi ve Spor Teşkilatına dahil olurlar. Bu şekilde tescil edilmemiş kulüpler, federasyon tarafından düzenlenen veya organize edilen spor müsabakalarına katılamazlar. Yine tescil edilmemiş kulüpler adına lisans verilemez. Spor kulüpleri faaliyet gösterdikleri branşlarda antrenör tutmaya mecburdurlar. Dernekler Kanununun hükümleri saklı kalmak üzere, Beden Terbiyesi ve Spor Genel Müdürlüğü kulüpleri her yönü ile denetler.

Bu Kanun hükümlerine göre tescil olan kulüplerin amatör faaliyetleri için Genel Müdürlük ayni ve nakdi yardımda bulunabilir.

Özel teşebbüs tarafından beden eğitimi ve spor çalışmaları yapmak amacıyla açılacak okul, eğitim merkezi ile sitesi, salon ve benzeri tesis ve kuruluşlar, valinin müsaadesine ve kontrolüne tabidir.

7- Sporcu Lisansı

Sporcuların yarışmalara katılabilmeleri için lisans almaları şarttır. Spor yapmaya ve müsabakalara katılmaya elverişliliği sağlık raporu ile tevsik edilmeyenlere lisans verilmez. Gerçek şahıslar, bir kulüp adına veya ferdi olarak lisans alabilir.(3289 Sayılı Kanun madde.22)

8- Profesyonellik

Spor alanında faaliyet gösteren kulüpler, bireysel sporcular veya bunların bağlı bulundukları federasyonların profesyonel olarak kabul edilebilmesi kendilerinin insiyatiflerine veya kararlarına bırakılmamıştır. 3289 Sayılı Kanunun 24, maddesi ile profesyonellik özel olarak düzenlenmiştir. Buna göre, “Profesyonel dallar, Beden Terbiyesi ve Spor Genel Müdürünün, Merkez Danışma Kurulunun da görüşünü almak suretiyle yapacağı teklif üzerine, Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanı tarafından tespit olunur.” Hükmü getirilmiştir.

                                                                                                      Av. Bayram Ali Hacımustafaoğlu

Bu yazı Bütün Yazılar kategorisine gönderilmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.