Sporda Sponsorluk Sözleşmeleri ve Nitelikleri

İstanbul, 2010

Sporda sponsorluk sözleşmesinin destekleyen ve desteklenen olmak üzere iki tarafı vardır. Birincisi sponsor olan, ikincisi ise sponsorluk alandır. GSGM Sponsorluk Yönetmenliğinin 4.maddesinde her ikisinin de tanımı yapılmıştır. Buna göre;

Sponsor; “Gençlik ve spor tesisleri ile organizasyonlarına, federasyonlara, gençlik ve spor kulüplerine, sporculara; aynı ve/veya nakdi desteklerle sponsorluk yapan gerçek vetüzel kişileri” tanımlamaktadır.

Sponsorluk alan; “Bu yönetmenlik kapsamında hizmet, tesis ve faaliyetleri desteklenen kişi, kurum ve kuruluşları” tanımlamaktadır. Bu tanıma göre spor sponsorluğu alanlar, ferdi veya takım sporcuları, kulüpler, federasyonlar, olimpik kuruluşlar ve Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü ile spor faaliyetlerinin yapıldığı tesisler ve bu tesislerin ait olduğu gerçek veya tüzel kişiler olmaktadır.

Spor sponsorluğunun geçerliliği için kanunlar ile ön görülmüş bir şekil şartı yoktur. Nitekim 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun ek 3 maddesinde de her hangi bir şekil şartı getirilmemiş olmasına rağmen, GSGM Sponsorluk Yönetmenliğinde spor sponsorluğuna ilişkin şekil şartları ile sözleşmenin yapılması ve sözleşmede yer alacak hususlar belirtilmiştir. Buna göre, sponsorluk alan ile sponsorlar arasında tarafların hak ve yükümlülüklerini içeren yazılı sözleşme yapılması zorunludur. Yine sponsorluk sözleşmelerinin imzalanmasını müteakip bir sureti on gün içerisinde sponsorluğu alan tarafından Genel Müdürlüğe gönderilir hükümleri yer almaktadır. Yine yönetmenlikte sponsorluk sözleşmelerinde bulunması zorunlu olan hususlar ayrıca belirtilmiştir ve sayılmıştır. Bunlar, tarafların adı, soyadı veya unvanı, tarafların ikametgah veya işyeri adresi, tarafların bağlı bulunduğu vergi dairesi ve vergi kimlik numaraları, sponsorluğun konusu, nakdi sponsorlukta sözleşme bedeli, aynı sponsorlukta yaklaşık sponsorluk bedeli, faaliyetin veya tesisin yapım, bakım ve onarım işlerinin başlama, bitiş tarihleri ve yeri, nakdi sponsorlukta sponsorluğu alanın banka hesap numarası, sponsorluğun başlama ve bitiş tarihleri, tarafların hakları ve mücbir sebepler dışındaki yükümlülükleri, ihtiyaç duyulabilecek diğer hususlar, anlaşmazlıkların nede ve ne şekilde çözümleneceği, sözleşmenin kaç maddeden ibaret olduğu, tarih, imza eden kişilerin, adı, soyadı ve unvanıdır.

Borçlar Kanununa göre her türlü sözleşmelerde şekil serbestisi esastır. Fakat kanunlar ile sözleşmelerin kurulabilmesi için her hangi bir şekil şartı getirilmiş ise, bu şekil şartına uyulmaksızın yapılan sözleşmeler geçersiz olarak kabul edilir. Burada dikkat edilmesi gereken husus, şekil şartlarının ancak kanun ile getirilebileceğinin belirtilmiş olmasıdır. Oysaki sporda sponsorluk sözleşmelerinde bulunması gereken şekil şartları kanun ile değil, GSGM Sponsorluk Yönetmenliği ile getirilmiştir.  Bu durumda GSGM Sponsorluk Yönetmenliğine uygun olarak düzenlenmemiş sponsorluk sözleşmelerinin akıbeti ne olacaktır?

3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun ek 3.maddesinin son fıkrasında “sponsorluk ve reklam ile ilgili esas ve usuller Genel Müdürlükçe çıkarılacak yönetmenlikle belirlenir” hükmü yer almaktadır. Eğer kanun ile şekil şartlarının belirlenmesi yönetmenliği verildiği kabul edilirse sorun olmayacak ve bu durumda yönetmenlik ile şekil şartlarının belirlenebileceği kabul edilmiş olacaktır. Bu durumda da yönetmenlikle belirlenen bu şekil şartlarına uyulmadan yapılacak sponsorluk sözleşmeleri geçerli olmayacaktır. Fakat bu yorumun kabul edilmesi kanun maddesinin anlamını maslahata uygun hale getirmek için zorlamak olacaktır. Bu nedenle de kanununun anlam ve ruhuna uygun olarak yorum yapmak gerekmektedir.

Spor sponsorluk sözleşmesinin tarafları sözleşmeyi serbestçe düzenleyebilirler. Ancak sözleşmenin içeriği kanunlara, ahlaka, kamu düzenine ve kişilik haklarına aykırı olmamalıdır. Aksi halde sözleşme geçersiz olmaktadır. Eğer sözleşmenin tamamında değil de bir kısmında aykırılık varsa, bu durumda sözleşmenin tamamı değil, aykırı olan kısmı iptal edilebilecektir. Fakat bunun içinde sözleşmenin diğer kısımlarının uygulanması taraf iradelerine ve sözleşmenin anlam ve mahiyetine aykırı olmamalıdır, aksi durumlarda sözleşmenin sadece aykırılık bulunan kısmı değil, tamamımın geçersiz olduğu kabul edilmelidir.

Yine spor sponsorluğu sözleşmeleri tanzim edilirken taraflar, sadece ulusal mevzuatlar değil, aynı zamanda ulusal ve uluslar arası spor federasyonlarının da kendi idari işleyişleri ve mevzuatlarını da dikkate almaktadırlar. Aksi halde sözleşme yasal olarak hükümsüz sayılmasa dahi, sporun diğer aktörleri ve yaptırımları devreye girebilmektedir.

Örneğin sporu idare eden aktörlerin kabul etmediği veya benimsemediği sponsorluk sözleşmesinin uygulanmak istenmesi halinde, spor aktörlerine idari veya disiplin cezası verilebilmektedir. Bu durum sözleşmenin ifa edilememesi sonucunu da doğurabilmektedir. Yine GSGM Sponsorluk Yönetmenliğinin 13.maddesinde “sponsorluk iş ve işlemleri ile reklamlarda kamu düzenin bozucu, siyasi, etnik, dil, din, ırk, mezhep ve cinsiyet ayrımı yapan, genel ahlak ve adaba aykırı, zararlı ve kötü alışkanlıkları özendirici, kanunlarla yasaklanmış yazı, logo, amblem ve benzeri işaretler kullanılamaz” hükmü de yer almaktadır.

Av. Bayram Ali Hacımustafaoğlu

____________________
Hülya İmamoğlu, “Spor Sponsorluğuna İlişkin Düzenleme Üzerine Bir Değerlendirme, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2009
Bu yazı Bütün Yazılar kategorisine gönderilmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.